Sosyal insanlar?n bir ritüel olarak t?kan?rcas?na yedikleri

Sosyal medya kullan?m?n?n artmas? ile günümüzde hem erkekler hem de kad?nlar kilo vermek ve formda kalmak amac?yla çaba harcamakta, ancak bu çaba olumlu sonuçlar? kazand?rabilece?i gibi olumsuz sonuçlara da neden olabilmektedir. Buna ek olarak, çal??ma hayat? içinde bulunan bireyler k?s?tla? zamanlar? nedeniyle h?zl? ve pratik yiyecekleri yani daha çok fast food gibi kalorisi yüksek yemekleri tercih etme e?ilimindedir. Sa?l?ks?z ve yanl?? yap?lan yeme al??kanl?klar? yeme bozukluklar? geli?tirilmesine ve ciddi sa?l?k sorunlar?n?n ya?anmas?na neden olabilmektedir. Modern zamanlar?n en yayg?n hastal?klar?ndan biri de yeme bozukluklar?d?r. Dünya üzerinde bir çok insan?n hayat? yeme bozuklu?u nedeniyle risk alt?ndad?r. Özellikle kad?n bedeniyle ilgili kültürel standartlar zaman içinde de?i?mi?, daha önceki dönemlerde farkl? olarak günümüzde ideal kad?n genellikle zay?f olarak tasvir edilmekte ve bu bir çok medya arac?l???yla empoze edilmektedir.Bulimia Nervoza Bulimia yak?n dönemde olu?an güzellik alg?lar?yla ortaya ç?kan bir kavram olarak dü?ünülse de tarihi oldukça eskiye dayanmaktad?r. Antik Yunan’da “bulimia” aç olmay? ve kendini aç b?rakman?n en son noktas?n? betimlemek amac?yla kullan?lm??t?r. Kelime kökeni olarak Latince’deki “bous” ve “limos” kelimelerinden türetildi?i ve “Öküz açl???” anlam?na geldi?i bilinmektedir. Bu söz öbe?i ki?inin bütün bir öküzü yiyebilecek kadar aç oldu?u ya da öküz kadar çok yemek yiyebilece?i anlam?nda kullan?lmaktad?r (Akt. Parry-Jones ve Parry-Jones, 1991). Eski Roma ?mparatorlu?u’nda insanlar?n bir ritüel olarak t?kan?rcas?na yedikleri ve ard?ndan kustuklar?ndan bahsedilmektedir.Hatta 1996 y?l?nda Crichton taraf?ndan yap?lan bir ara?t?rmaya göre, Roma ?mparatorlar? olan Claudius ve Vitellus’un yeme davran??lar?n?n bulimiaya benzedi?i ve tarihte bilinen en eski t?kan?rcas?na yeme ve kusma davran??? sergileyen ki?iler olduklar?n? iddia etmektedir. Ayn? ?ekilde o dönemin din adamlar?n?n, azizlerinin a??r? yiyip daha sonra vomitorium ad? verilen yerlerde kustuklar?ndan söz edilmektedir (Akt. Garner & Garfinkel, 1997). Bulimia kavram?n? mitolojik hikayelerde de görebilmekteyiz. Erysikhton Demeter’e ait bir ormanl?k alan? tahrip etmesi sonucunda Tanr?ça onu, dayan?lmaz durdurulamaz bir açl?kla cezaland?rm??t?r. Hatta bunun sonucunda Erysikhton’un kendi kendini yedi?inden bahsedilmektedir. M.Ö. 4. ve 3. yüzy?lda Yunan hekimler Karystos, Aristoteles ve Erasistratos klinik aç?dan “a??r? ve dayan?lmaz açl?k” terimini ilk kez kullan?lm??t?r (Akt. Ziolko, 1996). Bulimia için 13. y.y.’da midedeki bir rahats?zl?ktan kaynakland??? dü?ünülmü?tür. Bu durumda ki?inin midesindeki rahats?zl?ktan dolay? yediklerini hazmetmesi engellendi?i ya da hazmedemeden ç?karmas?na neden oldu?u varsay?lm??t?r. 18. y.y. sonlar?na do?ru Bulimia ve histeri aras?nda bir ba? oldu?u dü?ünülmü? ve Bulimia’n?n histerinin bir çe?idi oldu?una inan?lm??t?r. 19. y.y.’da Bulimia’n?n psikolojik nedenlerinin oldu?u fikri ortaya ç?km??t?r. Bulimia Nervoza için tarihteki vaka örneklerine bak?ld???nda çok fazla veri elde edilememektedir, ancak günümüzden farkl? olarak büyük ço?unlu?unda erkeklerin olu?turdu?u, 19. y.y. ve sonras?nda kad?nlara ait örneklerin artt??? görülebilmektedir. Bunlara ek olarak, pek çok vakada telafi edici davran?? bulunmad??? için, asl?nda bu vakalar?n t?kan?rcas?na yeme bozuklu?una ait vakalar oldu?u dü?ünülmektedir (Akt. Parry-Jones ve Parry-Jones, 1991). 20. yüzy?l?n ba?lar?nda Bulimia Nervoza’y? t?bbi bir terim olarak ilk Pierre Janet kullanm??t?r. Janet (1903) “Obsession et la Psychasthenie” adl? çal??mas?nda “Nadia” isimli bir vakada gizli zorlant?l? bir biçimde yemek yeme davran???ndan söz etmi?tir. Daha sonraki y?llarda Wulff (1932) “D.” isimli a??r? yeme ataklar? ard?ndan kusma davran??lar?n?n görüldü?ü  bir vakada takip etmi?tir. Bu hastan?n yo?un bir depresyon ya?ad??? ve kendisini “tiksinilecek kadar ?i?man” olarak betimledi?i görülmü?tür. Biswanger ise 1944-1945 y?llar? aras?nda Ellen West vakas?n? takip etmi?tir. Bu vakada hasta i?tah? için “vah?i bir hayvan gibi yeme?i bir ç?rp?da bitirme” iste?i olarak tan?mlam??, daha sonra yeme reddi, kusma, laksatif al?m? vb. davran??lar göstermi?, en sonunda ise intihar etti?i bildirilmi?tir (Akt. Garner & Garfinkel, 1997). Bulimia Nervoza ilk kez 1979 tarihinde Russell taraf?ndan sistematik bir ?ekilde incelenmi? ve ayr? bir sendrom olarak tan?mlanm??t?r. Bulimia Nervosa’n?n 1970’li y?llardan önce psikiyatrik bir bozukluk olarak bilinmemesi ve tan? kriterlerinin olmamas? nedeniyle bu tarihten öncesinde yayg?n olarak görülmemi?, ancak bu tarihten sonra oldukça yayg?n görülmeye ba?lam??t?r (Akt. Garner & Garfinkel, 1997).DSM Tan? Ölçütlerine göre DSM-III’de (1980) bulimia yeni bir bozukluk terimi olarak yer alm??t?r. Fakat DSM-III’de bulimik evreleri olan hastalar?n Anoreksiya Nervoza özelliklerini de ta??d?klar? görülmü?, DSM-III-R ile birlikte Bulimia Nervoza yeni bir tan? ba?l??? olarak yer alm??t?r. DSM-IV (2013) s?n?fland?rmas?na göre yeme bozuklu?u Anoreksiya Nervoza, Bulimia Nervoza ve Ba?ka Türlü Adland?r?lamayan Yeme Bozuklu?u olmak üzere üçe ayr?lm??t?r. Bu yaz?da Bulimia Nervoza’n?n tarihsel süreci aç?klanmaya çal???lacakt?r. DSM-IV’de Bulimia Nervosa için a?a??daki tan? kriterlerine yer verilmi?tir. A. Yenilenen t?k?n?rcas?na yeme epizodlar?n?n olmas?. Bir t?k?n?rcas?na yeme epizodu a?a??dakilerden her ikisi ile belirlidir:(1) ayn? zaman diliminde ve benzer ko?ullarda ço?u insan?n yiyebilece?inden hiç tart??mas?z çok daha fazla miktarda olan yiyece?i belirli zaman diliminde (örn. herhangi bir 2 saatlik süre içinde) yeme.(2) bu epizod s?ras?nda yeme kontrolünün kalkt??? duyumunun olmas? (örn. Yemeyi durduramayaca?? ya da ne yedi?ini ya da ne kadar yedi?ini kontrol edememe duygusu). B. Kilo almaktan sak?nmak için, kendisinin yol açt??? kusma, laksatiflerin, diuretiklerin, lavmanlar?n ya da di?er ilaçlar?n yanl?? yere kullan?m?, hiç yemek yememe ya da a??r? egzersiz yapma gibi uygunsuz dengeleyici davran??larda tekrar tekrar bulunma. C. T?k?n?rcas?na yeme ve uygunsuz dengeleyici davran??lar; her ikisi de 3 ay süreyle ortalama en az haftada iki kez ortaya ç?kmaktad?r. D. Kendini de?erlendirirken anlams?z bir biçimde vücudun biçimi ve a??rl???ndan etkilenir. E. Bu bozukluk sadece Anoreksiya Nervoza epizodlar? s?ras?nda ortaya ç?kmamaktad?r. Ç?kartma Olan Tip: Bulimia Nervoza’n?n o s?radaki epizodu s?ras?nda ki?i düzenli olarak kendi kendine kusmu? ya da laksatifleri, diuretikleri ya da lavmanlar? yanl?? yere kullanm??t?r. Ç?kartma Olmayan Tip: Bulimia Nervoza’n?n o s?radaki epizodu s?ras?nda ki?i, hiç yemek yememe ya da a??r? egzersiz yapma gibi di?er uygunsuz dengeleyici davran??larda bulunmu? ancak kendi kendine kusmam?? ya da laksatifleri, diuretikleri ya da lavmanlar? yanl?? yere kullanmam??t?r. DSM-5’te (2013) ise “Bluimiya Nervoza” bozuklu?unun tan? ölçütlerinde üç ayl?k dönemdeki atak s?kl??? ?art? 2’den 1’e indirilmi?tir. DSM-5’teki “Bulimiya Nervoza”n?n C tan? ölçütü: “t?k?n?rcas?na yeme davran??lar?n?n ve uygunsuz ödünleyici davran??lar?n her ikisi de, ortalama, üç ay içinde, en az haftada bir kez olmu?tur.”” (syf. 175) ?eklinde de?i?tirilmi?tir.ICD-10 Tan? Ölçütlerine Göre · “Yeme ile tak?nt?l? u?ra? ve kar?? konulamayan yeme iste?i; k?sa sürelerde büyük miktarda yeme nöbetlerine neden olur. · Yiyeceklerin ?i?manlat?c? etkisini ortadan kald?rma amaçl? kusma, müshil ilac? kullanma, de?i?en sürelerle aç kalma, i?tah bask?lay?c? ilaçlar, tiroid preparatlar? ya da diuretik kullan?m? yollar?na ba?vurulur. Diyabetik hastalar bulimik olduklar?nda insulin tedavilerini ihmal etmeyi seçebilirler. · Çok ?iddetli ?i?manlama korkusu nedeniyle kilo ve ya? aç?s?ndan uygun ya da sa?l?kl? olandan cok daha dü?ük bir beden a??rl??? belirlenmi?tir. · Hastan?n öyküsünde her zaman olmamakla birlikte s?kl?kla anoreksiya nervoza dönemi vard?r ve iki dönem aras?ndaki süre de?i?kenlik gösterebilir”(syf. 22, Gürdal, 1999).Bulimia Nervozan?n Klinik Görüngüleri Bulimia Nervoza’n?n temel klinik özelli?i yüksek kalorili yiyecekleri kontrol edilemeyen, yo?un bir açl?k hissiyle çok h?zl? bir ?ekilde, t?kan?rcas?na tüketilmesinin ard?ndan kilo al?m?n? engellemek, ki?inin kilosunu korumak amac?yla kusma, laksatif kullanma vb. telafi edici davran??larda bulunmas?d?r. Bu döngü ba?lang?c?nda var olan tek dürtü t?kan?rcas?na yeme, sonundaki bask? ise ç?karmad?r. Besin içe al?n?r ancak sindirilemez. Bulimia Nervoza’da tek tip bir ilermeden söz edilememektedir; baz?lar? anoreksikken, baz?lar? obez veya normal kiloda olabilmekte ya da baz?lar?nda bulimia ortaya ç?kmadan önce ba?ka psikiyatrik rahats?zl?klar gözlenirken baz?lar?nda bunlar gözlenememektedir ( Akt. Garner & Garfinkel, 1997). Genellikle Bulimia Nervoza’da birey ba?ar?z bir diyet giri?iminde bulunmu?tur. Daha sonra ise çevresinden ve arkada?lar?ndan kilo vermek ya da yiyip kilo almamak amac?yla kusman?n i?e yarayabilece?ini ö?renmi?tir. T?k?n?rcas?na yeme tek tip olarak görülmemekte çe?itli biçimlerde gözlenebilmektedir. T?kan?rcas?na yeme; iki saatten daha az bir sürede a??r? miktarda yiyece?in yenmesi olarak tan?mlanmaktad?r (DSM-V, 2013).  Kimi t?kan?rcas?na yeme evresi için haz?rl?k yapar, al??veri?e ç?kar, kimi evde mevcut yiyecekleri tüketirken, baz?lar? ise sadece belirli zamanlarda tüketir, örne?in sadece gece yiyebilir. E?er ki?i tek ba??na ya?am?yorsa, bu durumlar? çevresindeki ki?ilerde gizlemeye çal??maktad?r. T?kan?rcas?na yeme evresinde ki?i yemeyi durduramad???n? ve kontrolünü kaybetti?ini fark etmektedir. Bu evredeyken midesinde hissetti?i ?i?kinlik ve a?r?lar yediklerinden biran önce kurtulma ya da yemeyi durdurma ihtiyac?n? ortaya ç?kart?r ve bu durumdan nas?l kurtulaca??na odaklanmaktad?r. Genellikle kusma veya laksatif ve diüritik ilaçlar kullan?lmaktad?r ancak baz?lar? telafi etmek amac?yla çok kat? egzersizler de yapabilmektedir. Kusma çevredeki insanlar taraf?ndan olumsuz kar??lanaca?? için gizli bir ?ekilde gerçekle?tirilmeye çal???lmaktad?r. Yeme al??kanl?klar? da çok fazla çe?itlilik içermektedir, baz? ki?iler yeme düzenlerini kusmandan sürdürürken, baz?lar? t?kan?rcas?na yemeden kusabilir, kimileri ise diyet yapabilmekte ya da düzensiz yemektedir. T?kan?rcas?na yeme evreleri aras?ndaki zaman diliminde yemek miktarlar?n? azaltabilir, dü?ük kalorili yemeklere yönelir ve özellikle kendilerine kilo ald?rmayacak ya da t?kan?rcas?na yeme evresini tetikleyece?ine inand?klar? yemeklerden uzak durmaya çal???rlar (Akt. Davison ve Neale, çev. 2004).

x

Hi!
I'm Gerard!

Would you like to get a custom essay? How about receiving a customized one?

Check it out